© Torsade de Pointes, via Wikimedia Commons
Dieventoren
Let op: Deze informatie is AI-gegenereerd en redactioneel gecontroleerd. Ondanks zorgvuldigheid kunnen er onvolledigheden zijn.
Het verhaal
De Dieventoren aan het Havik is de enige overgebleven toren van de oudste stadsommuring van Amersfoort. Wanneer precies hij gebouwd werd, weet niemand zeker. Zijn vierkante vorm suggereert hoge ouderdom: ronde torens kwamen later, omdat die beter bestand waren tegen kanonnen.
In 1434 werd de toren voor het eerst vermeld als tweede stadsgevangenis, bestemd voor dieven. De naam was direct. Toen in 1554 de gevangenis onder het stadhuis sloot, bleef de Dieventoren als enige over. Tot 1889 kwamen hier mensen binnen die gestolen hadden, gerold of gesmokkeld.
Vandaag is de toren een rijksmonument en onderdeel van de Muurhuizen, het unieke complex van huizen gebouwd in en tegen de middeleeuwse stadsmuur.
Tijdlijn
Gebouwd als toren van de oudste stadsmuur
Het exacte bouwjaar van de Dieventoren is onbekend. Zijn vierkante vorm suggereert hoge ouderdom: later gebouwde torens waren rond, omdat die beter bestand waren tegen kanonnen. De toren maakt deel uit van de oudste ommuring van Amersfoort.
Eerste vermelding als stadsgevangenis voor dieven
In 1434 wordt de toren voor het eerst vermeld in de stadsarchieven, als tweede gevangenis van Amersfoort. Specifiek bestemd voor dieven. De naam Dieventoren is direct en eerlijk.
Enige gevangenis van de stad
Als de gevangenis onder het stadhuis sluit, blijft de Dieventoren als enige stadsgevangenis over. Ruim drie eeuwen lang is hij de plek waar Amersfoort haar dieven en kleine criminelen opsloeg.
Gevangenis gesloten
Na meer dan vier eeuwen als gevangenis sluit de Dieventoren zijn deuren. De functie is overbodig geworden. De toren blijft staan als onderdeel van de Muurhuizen.
Aangewezen als rijksmonument
De Dieventoren wordt officieel beschermd als rijksmonument. Als enige overgebleven toren van de oudste stadsmuur van Amersfoort heeft hij een unieke historische waarde.
Verbonden personen
Gerrit van den Berg
Stadscipier
1830 - 1868
Van den Berg was decennialang cipier van de Dieventoren. Hij hield bij wie er binnenkwam: naam, vergrijp, datum. Zijn registers tonen dat vrijwel alle gevangenen kleine criminelen waren, vaak mensen die stalen uit bittere armoede. Zijn aantekeningen worden bewaard in het Regionaal Archief Amersfoort.
Locatie
Havik 6, Amersfoort
Open in Google Maps