Gouden Eeuw Amsterdam: VOC en Verlichting

Huis Bartolotti

Herengracht 170-172, Amsterdam

Het Huis Bartolotti is het pand van een man die zijn naam verkocht voor geld. Willem van den Heuvel nam de naam van zijn Italiaanse stiefvader aan om diens erfenis te claimen, investeerde vroeg in de VOC en liet dit dubbele grachtenpand bouwen als ultieme statusverklaring. De rode gevel en trapgevel zijn van Hendrick de Keyser, dezelfde meester die de Westerkerk bouwde. Bartolotti stierf in 1622. Zijn kinderen procedeerden decennia over zijn nalatenschap. Het pand staat er nog als monument voor een man die zijn naam verkocht voor steen en er een meesterwerk voor terugkreeg.

Felix Meritis

Keizersgracht 324, Amsterdam

Felix Meritis was het salon van de Amsterdamse Verlichting: verlichte burgers geloofden hier dat wetenschap, kunst en handel samen de wereld konden verbeteren. Napoleon Bonaparte sliep er in 1811, in het bed van zijn eigen filosofische vijanden. Beethoven speelde er. De Nederlandse communisten vergaderden er in de twintigste eeuw. Het gebouw heeft ideologieen van alle kleuren gehuisvest en alle overleefd. Vandaag is het een debatcentrum voor Europese vraagstukken. Soms zijn gebouwen wijzer dan de mensen erin.

Westerkerk

Prinsengracht 281, Amsterdam

De Westerkerk is de kerk waar de rijkste stad ter wereld haar armste kunstenaar begroef. Rembrandt van Rijn stierf in 1669 in armoede op de Rozengracht. Zijn graf is nooit gevonden, ergens onder de vloer van de Westerkerk. Anne Frank hoorde de klokken van de Westertoren vanuit haar schuilplaats 400 meter verderop. Ze schreef erover in haar dagboek. Elke klokslag betekende: wij zijn er nog. Totdat ze er niet meer was. De toren beiert nog steeds. Luister even.

De Waag

Nieuwmarkt 4, Amsterdam

De Waag is het meest bewogen gebouw van Amsterdam. Stadspoort in 1488. Waaggebouw. Gildehuis voor chirurgijnen waar Nicolaes Tulp snijlessen gaf terwijl Rembrandt mee zat te kijken en zijn penselen sliep. Brandweerkazerne. Stadsarchief. Bijna gesloopt in 1819. Nu restaurant. Als er een gebouw is dat de ontembare energie van Amsterdam belichaamt, is het dit: het weigert gewoon om te stoppen met bestaan. Ga er iets eten en denk aan de doden die hier lagen.